Edebiyat Öğretmeni ADLAR (İSİMLER)
Bütün sözcük türleri,iki gruba ayrılarak değerlendirilir.
A)Ad Soylu Sözcükler:
1)Ad (İsim)
2)Sıfat (Önad)
3)Zamir (Adıl)
4)Zarf (Belirteç)
5)Edat (İlgeç)
6)Bağlaç
7)Ünlem
B)FİİLLER (Eylemler)
1)Adlar:Varlıkları ya da kavramları karşılayan,onları tanımamızı sağlayan sözcüklere “ad” denir.Bir kelimeye -mek, -mak ya da -ma, -me olumsuzluk ekini getiremiyorsak o kelime addır.
*Bahçe, kum, Ali, kitap, çanta, Almanya, Merkür,…
İsimleri:
A)Görev ve anlamlarına göre,
B)Varlıkların türüne göre,
C)Varlıkların sayısına göre,
D)Yapılarına göre olmak üzere 4grupta inceleyebiliriz.
GÖREV VE ANLAMLARINA GÖRE İSİMLER
1)Somut İsimler:Taş,kitap,çiçek,…
2)Soyut İsimler:Akıl,sevgi,saygı,şeytan,iyilik,keder,…
3)İş ve Eylem Gösteren İsimler:Fiil soylu kelimelere “-mek, -mak, -ış, -iş, -me, -ma” ekleri getirilerek türetilen ve iş,oluş,eylem bildiren isimlerdir.Bunlara “fiilimsi” (isim-fiil) de denir.
*Çalışmak, uyumak, dokunma, eğlenme, bakış, gülüş,…
VARLIKLARIN TÜRÜNE GÖRE İSİMLER
1)Özel İsimler:Tek olan,diğer varlıklara benzemeyen varlıkların özel adlarıdır.
*Köroğlu, Nedim, Türkçe, Mehmet,Minnoş, Pamuk, Türk Dil Kurumu,…
2)Tür (Cins) İsimleri:Aynı türden birçok varlığın ortak adlarıdır.
*El, ayak, kardeş, amca, kedi, kaşık,şehir, kasaba,…
VARLIKLARIN SAYILARINA GÖRE İSİMLER
1)Tekil İsimler:Aynı türden varlıkların bir tekinin adıdır.
*Çocuk, ay, kalem, kitap, elbise,…
2)Çoğul İsimler:-ler,-lar çokluk ekini almış isimlerdir.
*Çocuklar, ağaçlar, kitaplar, öğrenciler,…
3)Topluluk İsimler:Biçim bakımından tekil göründüğü halde çokluk ya da topluluk anlamı veren adlardır.
*Ordu, alay, sürü, kurultay, meclis, takım,…
YAPI BAKIMINDAN İSİMLER
1)Basit İsimler:Hiçbir yapım eki almamış isimlerdir.
*Araba, insanlar, evimiz, yoldan, tahtayı, çanta, kuşlarım,…
2)Türemiş İsimler:İsim ya da fiil kök ve gövdelerinden yapım ekiyle türeyen isimlerdir.
*Yol-cu, meslektaş, silgi, ölüm,…
3)Birleşik İsimler:İki ismin aralarına başka bir kelime girmeyecek şekilde birleşip kalıplaşmasıyla oluşan isimlerdir.
*Anayurt, Çanakkale, açıkgöz, boşboğaz, aslanağzı, gecekondu, ateşkes, biçerdöver, bakarkör, giderayak,…
1)Belirtili Ad Tamlaması:Tamlayanın “-in” ilgi ekini tamlananın da “-i,si” 3.tekil kişi iyelik ekini aldığı tamlamalardır.
NOT:Belirtili isim tamlamasını bulmak için tamlanana neyin,kimin sorularını sorarız.
Türkçe’nin önemi,
Yolun sonu,
Ali’nin amcası,
Arabanın boyası,
Fırtınanın gücü,
Bizim köyümüz.
2)Belirtisiz Ad Tamlaması:Tamlayanı yalın halde bulunan,tamlananı 3.kişi iyelik ekini alan tamlamalardır.
*Sokak kapısı,
*Tarla kuşu,
*Çam ağacı,
*Okul müdürü,
*Hızlı koşanı (sıfat)
*Devlet memurları
NOT:Belirtisiz isim tamlamasını bulmak için tamlanana “-ne” sorusunu sorarız. “Nasıl,ne kadar,kaç,hangi” gibi sorular sıfat tamlamasını buldurur.
3)Takısız Ad Tamlamaları:Tamlayan ve tamlananın tamlama ekleri almadan oluşturdukları ad tamlamasıdır.Bu tür tamlamalarda tamlayan,tamlananın ya neye benzediğini ya da neden yapıldığını anlatır.
*Yünden çorap
*Çelik tencere
*Ahşap dolap
*Taş duvar
*Bakır tel
Tamlayan tamlananın neden yapıldığını belirtiyor. Tamlayanla tamlananın arasına “den” ekini getirdiğimizde anlam bozulmuyor.Oysa sıfat tamlamalarında bozulur.
*Sarı çorap (sıfat)
*İnci (gibi) diş
*Kömür göz
*Altın kalp
*Çelik bilek
Tamlayan,tamlananın neye benzediğini ifade ediyor.Tamlayanla tamlananın arasına “gibi” edatını getirirsek sıfat tamlamasıyla karıştırmayız.Çünkü sıfat tamlamalarının arasına “gibi” edatını getiremeyiz.
NOT:Takısız isim tamlamalarının tamlayanları doğada tek başına bulunurken sıfat tamlamalarındaki doğada tek başına bulunmaz.
4)Zincirleme Ad Tamlamaları:Bir ad tamlamasının üçüncü bir adla ya da başka bir ad tamlamasıyla oluşturduğu tamlamaya zincirleme ad tamlaması denir.
*Bahçe kapısının anahtarı
b.siz ad tam. ad
zincirleme ad tam.
*Çevre yolunun ağaçlandırma çalışmaları
b.siz ad tam. b.siz ad tam.
zincirleme ad tam.
Ad Tamlamalarıyla İlgili özellikler:
1)Belirtili ad tamlamalarında tamlayan çoğul,tamlanan da belgisiz bir sözcük olursa tamlayan eki “-in” yerine “-den” eki kullanılabilir.
*Aşağıdakilerden hangisi (Aşağıdakilerin hangisi)
*Yolculardan biri (Yolcuların biri)
2)Belirtili ad tamlamalarında kimi zaman tamlayan ile tamlanan yer değiştirebilir.
*Tadı yok sensiz geçen günlerin.
3)Belirtili ve zincirleme ad tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına sözcükler girebilir.
*Masanın ayağı:(Masanın kırık ayağı)
*Evin borcu.(Evin bir türlü bitmek bilmeyen borcu)
4)Belirtili ad tamlamalarında tamlayan,tamlanan ya da ikisi birden zamir olabilir.
*Onun kızı (Tamlayan zamir)
*Çocukların bir çoğu (Tamlanan zamir)
*Onların bir çoğu (Tamlayan da tamlanan da zamir)
5)Tamlayanı zamir olan belirtili ad tamlamalarında tamlayan genellikle düşer.Bunlara “tamlayanı düşmüş ad tamlaması” denir.
*Olayı bize babası anlatmıştı. (Onun babası)
*Evimiz çok güzel oldu. (Bizim evimiz)
*Paran var mı?(Senin paran)
6)Bir tamlayan,birden çok tamlanan için;bir tamlanan da birden çok tamlayan için ortak kullanılabilir.
*Evin kapısı ve penceresi açık kalmıştı.(Tamlayan ortak)
*Ahmet’in,Murat’ın ve Deniz’in velisi toplantıya katılmadı.(Tamlanan ortak)
ADLARDA KÜÇÜLTME
Adlarda küçültme “cik ve ceğiz” ekleriyle sağlanır.
*Şu tepeciği aşarsak köy görünür.(Küçük tepe)
*Çocukcağız evin yolunu şaşırdı.(Küçük çocuk)
Adların sonuna getirilen “cik,ceğiz” ekleri adlara değişik anlamlar da katabilir.
*Anneciğimi çok özledim.(Sevgi)
*Bir milyarcık borç verir misin?(önemsememe-azımsama)
NOT:-cik eki kimi zaman somut bir varlığa ad oldukları zaman küçültme anlamını yitirebilir.
*Mehmetçik (Türk askeri)
*Gelincik (Çiçek ismi)
*Maymuncuk (Kapı kilidini açan araç)
ÇOĞUL EKİNİN (-LER,-LAR)GÖREVLERİ VE EKLENDİĞİ SÖZCÜKLERE KATTIĞI ANLAMLAR:
-Ler,-lar eki eklendiği sözcüğe her zaman çoğul anlamı katmaz;farklı anlam ilgileri de katabilir.
*Birazdan Zeynepler gelir.(Belirli bir aileyi belirtiyor)
*Bu cami Karahanlılar döneminde kalma.(Sülale,soy anlamı katmış)
*Müdür Beyler henüz gelmediler.(Saygı)
*Hanımefendiler daha uyanmadılar. (Alay,küçümseme, sitem anlamı katmış)
*On yaşlarında bir çocuktu.(Yaklaşık anlamı katmış)
*Hasta ateşler içinde kıvranıyordu.(Abartma)
*Anadalu’da Yunus’lar bitmez.(Özel ada benzerleri anlamı katmış)
*Akşamları televizyon seyrederim.(Belgisiz sıfat yerine geçerek “her” anlamı katmış)
Divan Edebiyatında Mazmunlar
Münazara, Münazara Konuları
Telaffuz, Türkçenin Sesleri ve Özellikleri
Günlük Türünün Türk ve Dünya Edebiyatında Tarihi Gelişimi
Dilin İşlevleri
Dönemlere Göre Türk Edebiyatı
İstiklal Marşı ve Açıklaması
Edebiyat Ders Notları (Osman DİKYAR)
Şiir İnceleme Örneği - Fahrettin Koyuncu
Dil ve Anlatım Dersi Ders Notları
Edebiyat Sözlüğü
Türkiye Dışındaki Çağdaş Türk Edebiyatı
Yabancı Edebiyat Akımları ve Edebiyatımızdaki Uzantıları
Batı Edebiyatı Sanatçıları ve Bunların Eserleri
Batı Edebiyatı ve Edebi Akımlar -2
Batı Edebiyatı ve Edebi Akımlar -1
Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı -1
Milli Edebiyat
FECR-İ ATİ EDEBİYATI
Servet-i Fünun Edebiyatı
Servet-i Fünun Edebiyatı
Osmanlıda Islahat Hareketleri ve Tanzimat
Tanzimat Dönemi Türk Tiyatrosu
Tanzimat Gazeteciliği
Tanzimat Edebiyatı
Aruz Vezni
Divan Edebiyatı
DEDE KORKUT HİKÂYELERİ
Halk Edebiyatı Konu Anlatımı - 2
Halk Edebiyatı
Ahmet Yesevi ve Divan- Hikmet
Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı
İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
Yazarlar Şairler ve Onların Eserleri
Eserler ve Yazarları
Sanatçılarımız ve Eserleri
Şiir Türleri ve Kafiye
Edebiyatımızda İlkler
Söz Sanatları
“Roman” ve “Hikaye”
Biyografi ve Otobiyografi
Düzyazı Türleri
Pratik Edebiyat Bilgileri
Etimoloji Notları
ABDÜLHAMİT ADNAN ADIVAR
Dilin İşlevleri
ABDÜLKADİR BULUT
ABDÜLKADİR BUDAK
ABDÜLHAK ŞİNASİ HİSAR
ABDÜLHAK HAMİT TARHAN
ABDULLAH CEVDET
türkçe sorularında ne sorulursa neye bakılır
HAZIR CEVAPLAR
FİİLİMSİLER (EYLEMSİLER)
ATASÖZLERİ SÖZLÜĞÜ
ÖSS PARAGRAF
PARAGRAF NEDİR
YAZIM(İMLA) KURALLARI
Atasözlerindeki Tezatlar
NOKTALAMA İŞARETLERİ
İKİLEMELER (TEKRARLAR)
SÖZCÜKTE ANLAM
FİİLLER(EYLEMLER)
EDATLAR (İLGEÇLER)
SIFATLAR
ZARFLAR (BELİRTEÇLER
ZAMİRlER (ADILlARR)
BAĞLAÇLAR
TÜRKÇENİN SES ÖZELLİKLERİ
SES BİLGİSİ Edebiyat Öğretmeni
ANLATIM BOZUKLUKLARIYLA İLGİLİ CEVAPLI ÖRNEKLER Edebiyat Öğretmeni
Anlatım Bozukluklarıyla İlgili Test Soruları - Sunu, Edebiyat Öğretmeni
ANLATIM BOZUKLUKLARIYLA İLGİLİ CEVAPLI ÖRNEKLER Edebiyat Öğretmeni
ANLATIM BOZUKLUKLARI TEST Edebiyat Öğretmeni
ANLATIM BOZUKLUKLARIYLA İLGİLİ KARMA CÜMLELER Edebiyat Öğretmeni
ANLATIM BOZUKLUKLARI Edebiyat Öğretmeni
ANLAM BAKIMINDAN ANLATIM BOZUKLUKLARI Edebiyat Öğretmeni
Edebiyat Öğretmeni ADLAR (İSİMLER)
